ZİKA VİRÜSÜNÜN TAŞIYICILARI AEDES SİVRİSİNEKLERİ İLE MÜCADELE YÖNTEMLERİ NELERDİR ?
ZİKA VİRÜSÜ TARİHÇESİ
Adını ilk olarak 1947 yılında Uganda’da keşfedildiği Zika ormanından alan Zika virüsü, enfekte olmuş sivrisineklerin ısırması ve virüsün bulaştığı insanların birbirine bulaştırması yoluyla yayılmaktadır.
Virüs, ilk olarak Uganda’daki maymunlarda ve sonrasında Nijerya’da bir insanda görülmüştür. Sıklıkla görüldüğü Güney ve Orta Amerika dışında, 2015 yılından itibaren birçok ülkede daha hastalığa yakalanan insanlar olmuştur. Şimdiye dek Avrupa ve ABD’de rastlanan vakaların da bu riskli bölgelere seyahat eden kişiler olarak hastalığa yakalandıkları kesin olarak bilinmektedir. 2015 yılının Mayıs ayından sonra, Brezilya ve Pasifik Adaları dışında Amerika, Fransa ve El Salvador gibi farklı ülkelerde de görülen Zika virüsü, bu ülkelere seyahat eden kişilerin hastalığı kendi ülkelerinde de bulaşıcı hale getirmelerine neden olmaktadır.( KAYNAK : MEDİCANA HASTANESİ)
TÜRKİYE’DE AEDES AEGYPTİ VE ZİKA VİRÜSÜ
Aedes Aegypti’nin doğu karadeniz bölgesinde, Artvin’den başlamak üzere Giresun’a kadar yerleşik olarak var olduğunu ve Batum’dan Kırım Yarım Adası’na doğru yayılmakta olduğu saptanmıştır. Aedes Albopictus türü ise ülkemizin batısında Trakya, İstanbul, Çanakkale, Kocaeli, Yalova ve daha bir çok şehirde bulunurlar.
Bu sivrisinek türünün 3-4 yıl içinde Orta Anadolu’ya kadar yayılacağı tahmin edilmektedir. Bu türlerin yayılmacı bir tür olduğu, adaptasyon yeteneğinin çok yüksek olduğu, artık sadece yaz aylarında değil daha soğuk olabilecek mart ve kasım aylarında da görülmektedirler. Hızlı gen aktarımları sayesinde soğuk mevsimlerde de hayatta kalma yeteneklerinin geliştiği bilinmektedir.
AEDES ÜREME RAKAMLARI VE YERLERİ
ÖMRÜ BOYUNCA TOPLAM 1000’E KADAR VE BİR SEFERDE 200’DEN FAZLA YUMURTA BIRAKAN BU SİVRİSİNEK TÜRÜ; GENELLİKLE LONGOZLARDA ORMANDAKİ AĞAÇ KOVUKLARINDA, AĞAÇLARIN KÖK BOĞAZINDA OLUŞAN SU BİRİKİNTİLERİNDE, ATIK LASTİKLERDE BİRİKEN SULARDA VE BUNLARLA BİRLİKTE TESPİTİ ZOR ALANLARA YUMURTA BIRAKIRLAR.(KAYNAK:Uzm.Dr. Mustafa Hatİpoğlu, Prof.Dr. Vedat Turhan)
TÜRLERE GÖRE SİVRİSİNEKLERİNİN TAŞIDIĞI HASTALIKLAR
AEDES SPP. ZİKA VİRÜSÜ, DANG HUMMASI, RİFT VALLEY HUMMASI
ANOPHELİNE SPP. SITMA (MALARİA), LENFATİK FİLARİAZİS
CULEX SPP. JAPON ENSEFALİTİ, BATI NİL HUMMASI, LENFATİK FİLARİAZİS
Anopheline Spp. Ve Culex Spp. Sivrisinekleri ülkemizde en fazla görünen türlerdir ve görünüşleri bilindiği gibidir. Fakat Aedes Spp. Türü sivrisineklerin üzerinde diğerlerinden farklı olarak, kaplan görütüsünü anımsatan beyaz çizgiler bulunmaktadır.
Aedes türü sivrisineklerin, diğerlerinin aksine karanlık vakitlerde beslenme alışkanlıkları yoktur, bunlar gündüzleri kan emerler, çok sessizlerdir ve çok agresiflerdir.
Dünyada her sene 700.000’den fazla kişi sivrisineklerden bulaşan hastalıklar sonucunda yaşamını yitiriyor.